Coeliakie – Glutenallergie

Glutenallergie. Je hoort het steeds vaker. Niet alleen bij volwassenen, maar ook bij kinderen. En wat is dat lastig! Want wat als je op school geen traktaties mag van je klasgenootjes, wat als je geen pepernoten van zwarte piet mag, wat als je bij de bak klas weer eens niet mee kan bakken omdat er geen rekening met je gehouden is? Waarom denken mensen er niet gewoon wat vaker aan?

Elk jaar komen daar ongeveer 1100 diagnoses bij volgens de landelijke registratie van pathologische laboratoria (PALGA). Tussen 1995 en 2010 is het aantal diagnoses in ons land sterk toegenomen. Van 419 patiënten in 1995 tot 1103 in 2010. Ook in landen om ons heen was er sprake van een enorme toename van het aantal diagnoses. Er bestaat een vermoeden dat de kans om coeliakie te ontwikkelen de laatste jaren is toegenomen. Daarnaast is de ziekte bekender geworden onder de mensen, maar ook onder de medici. En zijn de bloedtesten om de ziekte op te sporen aanzienlijk verbeterd. Men verwacht dat deze stijging de komende jaren nog wel door zal gaan. Bovendien is ruim twee derde van de patiënten nog niet gediagnosticeerd, maar ervaart wel klachten.

Maar wat is coeliakie nou precies? Dat het iets te maken heeft met gluten en met darmen weet je misschien wel. Iemand met coeliakie kan niet tegen gluten en daarom wordt coeliakie ook vaak gluten intolerantie genoemd. Maar wat doen die gluten dan bij mensen met coeliakie?

Voedsel met gluten zorgt bij mensen met coeliakie voor een beschadiging van het slijmvlies van de dunne darm. Daardoor kan die darm zijn werk niet goed doen. Een gezonde dunne darm heeft aan de binnenkant darmplooien met daarop darmvlokken. Door de plooien en de vlokken is er veel ruimte voor voedselopname. Door het eten van gluten ontstaan bij iemand met coeliakie ontstekingsreacties in het darmslijmvlies. De darmvlokken gaan daardoor kapot. Bij langdurige schade aan het darmslijmvlies kunnen belangrijke voedingsstoffen niet meer goed worden opgenomen. De gevolgen daarvan kunnen zeer groot zijn.

Iemand die ziek is door het eten van gluten kan last hebben van diarree, maar ook van verstopping. Van gewichtsverlies, of juist van overgewicht. Maar ook van depressie, bloedarmoede en botontkalking. Soms worden ziekteverschijnselen verward met het prikkelbaar darmsyndroom (PDS) of een tarweallergie. Of zelfs met stress of ouderdom.

De eerste verschijnselen van coeliakie kunnen bij baby’s al optreden kort nadat ze voor het eerst glutenbevattende voeding hebben gekregen. Vaak is dat vanaf de zesde maand, als ze hun eerste broodkorst of pap op basis van tarwebloem krijgen. Maar de klachten kunnen op elke leeftijd beginnen, ook op de basisschoolleeftijd of zelfs later. Bij volwassenen kunnen de verschijnselen schijnbaar uit het niets optreden. Vaak blijkt dan dat er al jaren vage klachten waren.

Hoe eerder coeliakie wordt herkend, hoe beter de dunne darm kan herstellen. Daar is wel een strikt glutenvrij dieet voor nodig. Elk spoortje van gluten beschadigt de darm opnieuw. De meeste mensen die intolerant voor gluten zijn, voelen zich al beter na enkele dagen glutenvrij dieet.

Klachten zoals misselijkheid, diarree, moeheid en een opgeblazen gevoel verdwijnen binnen enkele weken. Soms kan het even duren voordat klachten verminderen of helemaal verdwijnen. Het duurt een aantal maanden tot jaren voordat de wand van de dunne darm volledig is hersteld.

Eet je toch onverhoopt gluten, al is het maar een heel klein beetje, dan beschadigt de dunne darm direct en kan de darm zijn werk niet goed doen. Maar de reactie varieert van persoon tot persoon. Sommigen kunnen dagenlang last hebben van bijvoorbeeld buikpijn. Anderen hebben helemaal geen last. Ook als er geen reactie optreedt, is het belangrijk het dieet zo snel mogelijk weer te volgen. Het afweersysteem wordt dan niet verder geïrriteerd en eventuele beschadigingen van de darmwand worden voorkomen.

Maar wat mag je dan wel en wat dan niet eten? In elk geval mag je geen tarwe, gerst, rogge, spelt en kamut (khorasantwarwe) eten. En natuurlijk ook geen producten waarin deze granen verwerkt zijn, zoals bijvoorbeeld brood, pizza, crackers, koek, cake en taart. Dat klinkt overzichtelijk, maar vaak zit gluten verstopt in producten waarvan je het niet verwacht. Bijvoorbeeld veel kant en klaar pakjes (tarwezetmeel als bindmiddel), soepen (vermicelli of gehaktballetjes met paneermeel), in bouillonblokjes, sauzen, sommige snoepjes, ijssoorten en bier. Het is heel erg belangrijk om de etiketten te lezen van de producten. En kijk naast de ingrediënten ook naar het glutenvrije logo.

Waar je op moet letten bij je glutenvrije dieet is dat je genoeg voedingsvezels (groente en fruit bijvoorbeeld), vitamine B1, foliumzuur en jodium binnen krijgt. Maar wat mag je dan onder meer eten om daarvoor te zorgen? Vis, vlees, eieren, melkproducten, peulvruchten, noten en zaden, teff, zilvervliesrijst, aardappelen, gedroogd fruit, glutenvrije haver, glutenvrije boekweit en glutenvrije quinoa. Probeer altijd zo gevarieerd mogelijk te eten, dan weet je zeker dat je overal wat van mee pikt. Er is echt nog heel veel mogelijk!

 

Bron: Nederlandse Coeliakie Vereniging